Conjugal partnership of gains

Sina Asiong at Basyang ay mag-asawa. Habang sila ay kasal, sila ay nagpatayo ng bahay sa loteng pag-aari ni Basyang, sa pamamagitan ng perang naipon ni Asyong.  Hindi sila nagkaroon ng anak.  Sa pagkamatay ni Basyang, gusto ng kanyang mga kamag-anak na kunin ang bahay at lupa mula kay Asyong.  Hindi pumayag ni Asyong.

Tanong:

Kanino mapupunta ang bahay at lupa?

Sagot:

Tama si Asyong nang hindi siya pumayag na ibigay ang bahay at lupa sa mga kamag-anak ni Basyong.

Ang pondong ginamit sa pagpapatayo ng bahay ay conjugal.  Ito ay conjugal dahil ang naturang pondo ay naipon ni Asyong.  Samakatuwid, ang bahay ay conjugal.  Tunay na ang lupa kung saan ipinatayo ang bahay ay paraphernal.  Ngunit, ayon sa Civil Code, ito magiging conjugal kapag na sunod ang kondisyon na ang halaga nito ay ibalik ng conjugal kay Asyang.  Ang kondisyon na ito ay maaari lang matupad kapag namatay si Basyang.  Ipagpalagay na ang kondisyon ay natupad, ang bahay at lupa ay naging conjugal.  Ang kalahati ay para kay Asyong at ang kalahati ay para sa kayamanang naiwan ni Basyang.

Kung kanino dapat malipat ang naiwang kayamanan ni Basyang?  Ipalagay na si Basyang ay namatay na walang Huling Habilin at ipagpalagay din na ang kanyang tagapagmana ay mga kapatid at mga pamangkin, ang kalahati ay para kay Asyong at ang kalahati ay para sa mga naturang kamag-anak, ayon sa batas ng walang huling habilin.  Gayunpaman, kung ang naiwang kamag-anak ay hindi mga kapatid at mga pamangkin, ang buong kayamanan ni Basyang ay mapupunta kay Asyong, alinsunod sa mga tuntunin sa kawalan ng testamento.

Court declaration needed

Nagpakasal sina Santiago at Maria noong May 1986.  Noong August 1989, pinakasalan din ni Santiago si Lucia at nagkaroon ng dalawang anak.  Noong June 1990, namatay si Maria.  Pinakasalan ni Santiago si Imelda at iniwan si Lucia.  Sa pagsasama nila Santiago at Lucia sila ay nakabili ng residential lot na may halagang P450,000.

Si Lucia ay nagsampa ng kasong bigamya laban kay Santiago at hiniling na ang kasal nit okay Imelda ay ideklarang walang saysay.  Ang depensa ni Santiago ay hindi daw siya saklaw ng kasal nila ni Lucia dahil ito ay walang saysay dahil ang kasal nila ay nangyari habang siya ay kasal kay Maria.  Maliban dito, ang kanyang kasal kay Imelda ay ayon sa batas dahil maaari na siyang magpakasal muli noong nagpakasal siya dito.

Mga tanong:

(a)    Ang mga depensa ba ni Santiago ay tama?

(b)   Anong ugnayang pagmamamay-ari ang may sakop sa pagsasamang Santiago at Lucia?

(c)    Ang estate ba ni Maria ay may karapatan sa nabiling residential lot nila Santiago at Lucia?

Mga sagot:

(a)    Ang mga depensa ni Santiago ay hindi ayon sa batas.  Hindi maaaring gamitin ni Santiago ang depensa na hindi siya saklaw ng kasal nila ni Lucia dahil ito ay kanyang maling gawain at hindi naaayon sa batas.

Ang kasal ni Santiago at Imelda ay hindi ayon sa batas kahit na patay na si Maria noong sila ay ikinasal.  Ayon sa Family Code, kailangan pang ipadeklara sa hukuman na walang saysay ang kasal nila Santiago at Lucia bago maaaring magpakasal si Santiago kay Imelda. 

(b)   Ang ugnayang pagmamamay-ari nila Santiago at Lucia ay co-ownership ayon sa itinatadhana ng Article 148 ng Family Code.  Maghahati sila sa naipundar ayon sa nai-ambag nila sa kanilang naipundar.

(c)    Depende kung kailan nabili ang residential lot.  Kung ito ay nabili noong nabubuhay pa si Maria, ang kanyang naiwang kayamanan ay may karapatang sa kalahati ng naipundar nila Santiago at Lucia.  Walang saysay ang kasal ni Santiago kay Lucia kaya sa mata ng batas kung may maipundar si Santiago kalahati ang mapupunta kay Maria bilang legal na asawa.

Marriage Settlement

Nagdesisyon sila Raymond Managayat at Dulce Inaro na magpakasal bago huling araw ng Bar Exam ng taong 2011.  Nagkasundo silang gumawa ng Kasunduan sa Kasal.  Si Dulce ang gumawa ng nasabing dokumento sa kanyang sariling sulat kamay.  Sila ay nagkasundo sa mga sumusunod:  (1) conjugal partnership of gains; (2) bawat isa ay magregalo ng kalahati ng kanyang kayamanan; (3) Si Dulce ang mamamahala sa mga pagmamamay-ari ng conjugal partnership; at (4) wala sa kanila ang magsasampa ng pagwawalang bisa ng kasal.  Pinirmahan nila ang kasunduan sa harap ng dalawang testigo.  Ngunit hindi nila sinumpaan ito sa harap ng isang notaryo.

Mga tanong:

(a)    May saysay ba ang Kasunduan sa Kasal ayon sa pagkagawa? Maari ba itong i-rehistro sa Register of Deeds? Kung hindi, ano ang mga hakbang na dapat gawin para ito ay maaaring i-rehistro?

(b)   Ang mga pinagkasunduan ba ay naaayon sa batas?

(c)    Kung ang kasunduan ay may saysay ayon sa pagkagawa at ang mga kasunduan ay naaayon sa batas, maaari na bang ipatupad ang kasunduan?

Mga sagot:

(a)    Ang kasunduan ay may saysay sa pagitan lamang ni Raymond and Dulce ngunit hindi nito saklaw ang ibang tao.  Kung gusto nilang masaklawan ang ibang tao sa kanilang kasunduan, kailangan nilang sumpaan ito sa harap ng isang notaryo.

Ang kasunduan nila Raymond and Dulce ay hindi maaaring i-rehistro sa Register of Deeds sa kanilang lugar dahil ito ay isang pribadong dokumento.  Ito ay isang pribadong dokumento dahil hindi ito sinumpaan sa harap ng isang notaryo.

Ang hakbang para ang kasunduan nila Raymond at Dulce ay marehistro sa Register of Deeds ay gawing public document ito sa pamamagitan ng pagkanotaryo nito.

(b)   Sa pagitan ni Raymond at Dulce, maliban sa pangalawa lahat ng napagkasunduan ay ayon sa batas.  Hindi naaayon sa batas ang pangalawang kasunduan dahil hindi inaayunan ng batas ang pagbibigay ng donasyon sa bawat isa.

(c)    Kahit may saysay ang kasunduan at ang mga napakasunduan ay ayon sa batas, hindi pa ito maaaring ipatupad hanggat hindi dumating ang kasalan nila Raymond at Dulce.  Maaari lamang ipatupad ang nasabing kasunduan kung natuloy magpakasal sina Raymond at Dulce.

Tax Declaration as proof of ownership

#21 SHERWIN SOCO | November 21, 2011

My mother has a tax declaration of the land can he own it?
Question: My Mother has her inherited 1 hectare piece of land, but the problem is her inherited land was on the side of his father's brother because his father was given additional piece of land, because he is the one who planted the coconut trees and he is the oldest brother and my mother has the tax declaration of the land named to her. One day the children of her father's brother was wondering why there was a piece of land inserted in there land, and that was my mother's land. They have the land title as a whole but they are planing to subdivide it and have it titled but the problem is they recognized that my mother's land was inserted in there piece of land.
Question: can my mother owns the land since she has the declaration and she has the right since that was given to her my his father with declaration named to her, but she have not yet have it titled. do we have the right of this land.  please give me some advice on this matter.

Sagot:

Ayon sa iyong salaysay, ang inyong ina ay may lupaing may tax declaration.  Kaso lumalabas na ang lupaing ito ay napapaloob sa titulo ng kanyang tiyuhin.  Mabuti lang at kinikilala ang sitwasyong napapaloob sa kanilang titulo ang lupain ng inyong ina na may documentong tax declaration.

Sa ganyang sitwasyon, kailangang ipa-survey ang nasabing lupain para ma-subdivide.  Dahil kinilala nila ang

lupa ng inyong napaloob sa kanilang titulo, kailangang malaman sa pamamagitan ng surveyor ang mga boundaries ng lupa ng inyong ina na nakasaad sa tax declaration.  Dapat ang survey plan ay ipa-approve sa Bureau of Lands.  Ang nasabing approved survey plan ang basehan ng Register of Deeds para ipangalan sa inyong ina ang lupaing naihiwalay sa pamamagitan nito.  Dahil nga kinikilala ng kanyang tiyuhin ang pagmamay-ari ng inyong ina na nasa loob ng kanila titulo ang lupain ng inyong ina, sila dapat ay lumagda sa isang Deed of Reconveyance na pabor sa inyong ina.

Ang approved survey plan at ang Deed of Reconveyance ang basehan ng Register of Deeds para magbigay ng titulo sa inyong ina at ang ibang bahagi ay ibibigay sa mga anak ng tiyuhin ng inyong ina.

Alaminos Law Blog: Former Filipinos can own lands in the country

Alaminos Law Blog: Former Filipinos can own lands in the country: #20   VIVENCIO C. VELASQUEZ   | March 21, 2011 I would like to enquire about some properties we own in the Philippines. As a nearly-to-r...

Former Filipinos can own lands in the country

#20 VIVENCIO C. VELASQUEZ | March 21, 2011

I would like to enquire about some properties we own in the Philippines. As a nearly-to-retire couple, my wife (a Filipino citizen) and I (a naturalized Danish citizen)had plan of staying in the Philippines during winter time, and in Denmark during summer. So in 2003, we both agreed to make a huge loan, making our house in Copenhagen as collateral, to pay in full two (2) small condominium units in the Philippines. Diagnosed of breast cancer in 2004, my wife passed away in the year 2010 leaving no testaments.

Given the above mentioned information, I would like to ask some questions related to the given facts above, and at the same time I would like to solicit for your advice.
1. Are the two small condominium units which we bought out of the huge loan we made in Copenhagen considered conjugal properties? If so, will the properties be automatically transferred to me? 
2. I was informed by a close family friend of my wife that my in-laws have also the right over the two small condominium units because we do not have children and I have renounced my Filipino citizenship and became a Danish citiozen. Is this correct?

Sagot:

Sa unang katanungan:  Ang dalawang maliliit ng condominium units ay maituturing na conjugal properties ninyong mag-asawa.  Pero kung kayo ay ikinasal pagkatapos ng taong 1987, ang mga ito ay naging absolute community of properties ninyong mag-asawa.  Bilang asawa, ikaw ay may-ari ng kalahati ng conjugal properties o ng absolute community property. 

Maliban dito, ikaw ay tagapagmana rin ng iyong yumaong asawa sa natitirang kalahati.  At ayon sa batas, kung ang naiwang tagapagmana ay asawa at mga magulang ng yumao, ang nabubuhay ng asawa ay may mamanahin ika-apat na bahagi ng kayamanan ng yumao at ang natitira ay pupunta lahat sa kanyang magulang.

Sa pangalawang katanungan:  Totoong may karapatang magmana ang iyong biyenan sa mga kayamanang naiwan ng kanilang anak ngunit dahil ito ay conjugal properties kailangang bawasin muna ang kalahati na iyong pag-aari bilang partner ng yumao.  Ang natitirang kalahati naman ang kayamanan ng yumao kung saan manggagaling ang mamanahin ng kanyang mga magulang.  Ang natitirang buhay na asawa ay magmamana ng ika-apat na bahagi sa kayamanang iniwan ng kanyang asawa.

Ikaw bilang dating Filipino na ngayon sa isang Danish ay may karapatang magmay-ari ng lupain sa Pilipinas na ang limitasyon ay 3 hectares of rural agricultural land at 1,000 square meters of residential land.

It is good to have witnesses in every transaction

#19 MA. ZECEL | December 20, 2010

i am hoping that you could help me and enlighten me on this. My mother died without a last will and testament. When she was still alive we only rented the land for many years, but when the owner was ready to sold the property my brother paid for the land for that time he was the one who had the money. He paid for the land but the receipt was not on his name but my mother and there was a document that my other two sisters signed as a witness that they paid for the land. I have 8 sibblings. My mother died and my brother said he owned the land. He has paid for the gains tax. so, is he really the legal owner of the land? Please do help me clarify this issue, for my family is in real danger right now.

Sagot:

Ayon sa iyong salaysay, ibinenta sa pamilya ninyo ang lupang matagal ninyong sinasaka.  At dahil ang kuya mo ang may pera, siya ang bumayad sa may-ari ng lupa.  Kung ito ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng agrarian reform, maaari nating sabihin na ang nabigyan ng titulo ay ang inyong ina.  At testigo ang dalawa mong kapatid na babae na ang bumayad sa lupa ay ang inyong lalaking kapatid.

Kung ang titulo ang pagbabasehan, ang may-ari ay kayong walong magkakapatid dahil kayo ay magmamana sa inyong yumaong ina kung kanino ang titulo ng lupa ang nakapangalan.  Nguni’t dahil ang bumayad sa dating may-ari ay ang inyong lalaking kapatid, inyo dapat kilalanin ang kanyang pag-aari dahil may dalawa kayong kapatid na nagpapatunay na siya mga ang bumayad para dito.  Kung sakaling ang titulo nga ay nakapangalan sa inyong ina, kailangan ninyong walong magkakapatid ang pumirma sa isang Extrajudicial Settlement of Estate with Quitclaim para mailipat pangalan ng titulo sa kapatid ninyong bumayad sa halaga ng lupa.